معرفی کلی قرص سنالاکس

قرص سنالاکس محصول شرکت ایران داروک است که در دسته داروهای ملین / مسهل گیاهی قرار می‌گیرد. هدف این قرص، کمک به رفع یبوست‌های مزمن و غیرانسدادی است.

شرکت ایران داروک در وبسایت خودش مشخصات زیر را درباره سنالاکس ذکر کرده است:

• شکل دارویی: قرص

• موارد مصرف: ملین، مسهل، رفع یبوست مزمن و یبوست غیرانسدادی

• ترکیب فعال: برگ خشک شده سنا (Senna) و دانه گشنیز (Coriandrum sativum)

• مقدار موثر برگ سنا در هر قرص: حاوی 483 میلی‌گرم برگ خشک سنا

ترکیب و مکانیسم اثر

ترکیب

برخی از اجزای مهم سنالاکس عبارت‌اند از:

• برگ سنا (Senna / Cassia angustifolia / Cassia senna): جزء اصلی این داروست.

• دانه گشنیز (Coriandrum sativum): به عنوان کمکی و برای کاهش کرامپ‌های شکمی (اثر اسپاسمولیتیک) افزوده شده است.

سنا حاوی ترکیباتی به نام سنوزیدهای آنتراکینونی (Sennosides A و B) است.

مکانیسم اثر سنالاکس از طریق چند مسیر است:

1. تحریک حرکات دودی (پریستالسیس) روده بزرگ
   سنوزیدهای فعال باعث افزایش تحرک عضلات دیواره روده بزرگ می‌شوند و حرکت مدفوع را تسریع می‌کنند.

2. افزایش ترشح مایعات و الکترولیت‌ها در روده بزرگ
   با تحریک ترشح پروستاگلاندین‌ها (مثلاً PGE₂) در روده، میزان ترشح کلریدها و مایعات داخل روده افزایش می‌یابد، که مدفوع را نرم‌تر می‌کند و دفع را تسهیل می‌کند.

3. کاهش جذب مایعات و الکترولیت‌ها
   سنالاکس ممکن است جذب مایعات را کاهش دهد و باعث باقی ماندن آب بیشتر در داخل روده شود، که به نرمی مدفوع کمک می‌کند.

4. اثر حفاظتی از کرامپ شکمی از طریق گشنیز
   دانه گشنیز ممکن است اثرات اسپاسمولیتیک داشته باشد و کرامپ‌های ناشی از تحریک روده را کاهش دهد.

اثر ملینی سنالاکس معمولاً پس از ۸ تا ۱۰ ساعت پس از مصرف ظاهر می‌شود.

کاربردها و موارد مصرف

برخی از کاربردهای سنالاکس عبارت‌اند از:

• رفع یبوست مزمن و غیرانسدادی

• استفاده به عنوان ملین / مسهل در مواقع نیاز به تحریک دفع

• بهبود عملکرد روده در شرایط ضعف عملکرد روده بزرگ

• گاهی در هموروئید یا مشکلات ناشی از یبوست مزمن استفاده می‌شود (برای کاهش فشار هنگام دفع)

طبق سایت ایران داروک، دوز مصرفی به شرح زیر است:

• کودکان ۶ تا ۱۲ سال: روزانه ۱ عدد قرص به عنوان ملین

• بزرگسالان: ۱ تا ۲ عدد قرص در روز به عنوان ملین

• اگر به عنوان مسهل (یعنی تحریک بیشتر برای دفع) به کار رود:
    – کودکان ۶ تا ۱۲ سال: ۲ قرص در روز
    – بزرگسالان: ۲ تا ۴ قرص در روز

• توصیه می‌شود مصرف شود شب هنگام (قبل از خواب) چون اثر پس از ۸ تا ۱۰ ساعت ظاهر می‌شود.

• همراه با مصرف مقدار زیادی مایعات (۶ تا ۸ لیوان آب)

• توصیه‌شده است که مصرف مداوم این دارو بیش از ۱۰ روز پیاپی نباشد.

عوارض جانبی و احتیاطات

عوارض جانبی شایع و ممکن

مصرف سنالاکس ممکن است با بروز برخی عوارض همراه باشد. این عوارض معمولاً در دوزهای بالا یا مصرف طولانی‌تر بیشتر دیده می‌شوند:

• درد شکمی، اسپاسم روده‌ای

• نفخ و گاز شکمی

• اسهال

• کاهش آب بدن (دهیدراتاسیون)

• اختلال الکترولیت‌ها (مانند کاهش پتاسیم)

• رنگ مدفوع سبز یا سیاه شدن مدفوع

• احتمال تحریک مخاط روده

احتیاطات و موارد منع مصرف

• در انسداد روده یا شک به انسداد گوارشی، مصرف ممنوع است.

• در وجود درد شدید شکم ناشناخته، خونریزی گوارشی با منشأ نامشخص، یا التهاب شدید روده (مثل بیماری التهابی روده فعال) نباید مصرف شود.

• در افرادی با نارسایی کلیه یا بیماری قلبی باید احتیاط به خرج داد، به ویژه به دلیل خطر اختلال الکترولیتی.

• در بارداری و شیردهی، استفاده آن باید با نظر پزشک باشد.

• مصرف طولانی مدت ممکن است باعث وابستگی روده به دارو شود (یعنی روده بدون ملین نتواند به خوبی کار کند).

• مصرف در کودکان زیر ۶ سال معمولاً توصیه نمی‌شود مگر تجویز پزشک.

• باید از مصرف همزمان داروهایی که بر الکترولیت یا عملکرد کلیه تأثیر دارند با احتیاط انجام شود.

هشدارها ضروری

• اگر بیش از ۱۰ روز پیاپی مصرف شود، خطر تحریک مزمن روده و کاهش عملکرد طبیعی روده مطرح است.

• اگر علائم مشکوکی مانند درد شدید، تهوع، استفراغ، خون در مدفوع یا تغییرات ناگهانی در عملکرد روده دیده شود، مصرف باید قطع و به پزشک مراجعه شود.

• در افراد مسن و کسانی که به میزان مایعات کافی دسترسی ندارند، ریسک کم‌آبی و اختلالات الکترولیتی بیشتر است.

• باید مراقب تداخل دارویی احتمالی با داروهایی باشید که عملکرد کلیه یا تعادل الکترولیت را تحت تأثیر قرار می‌دهند.

شواهد علمی و نقد

• گیاه سنا یکی از ملین‌های کلاسیک شناخته شده است و استفاده از آن در درمان یبوست‌های گاه‌به‌گاه در منابع طب گیاهی و دانش‌های فارماکولوژیک تأیید شده است. طبق منبع عمومی، سنا “likely effective” برای یبوست گاه‌به‌گاه در افراد بالغ و کودکان ≥ ۲ سال است.

• با این حال، برای محصول خاص سنالاکس ایران داروک، شواهد بالینی مستقل و منتشر شده کمتر یافت می‌شود. بیشتر اطلاعات موجود از منابع شرکت سازنده یا فروشنده است.

• در مطالعاتی روی ترکیب‌های مشابه (قرص‌هایی بر مبنای سنا همراه با مواد افزاینده یا ترکیبی) نشان داده‌اند که استفاده محدود و کوتاه‌مدت می‌تواند اثربخش باشد، اما مصرف طولانی‌مدت ممکن است موجب عوارض شود.

• یکی از نقاط ضعف مهم، وابستگی ممکن روده به دارو در مصرف طولانی است، که در اثر تحریک مداوم روده ممکن است عملکرد طبیعی آن تنزل یابد.

• همچنین ریسک اختلال در تعادل الکترولیت‌ها و کم‌آبی در مصرف نامناسب باید جدی گرفته شود.

• ترکیب با گشنیز برای کاهش کرامپ شکمی یک مزیت احتمالی است، اما میزان اثر واقعی آن در مطالعات مستقل روشن نیست.

نکات کلیدی برای مصرف ایمن

1. مصرف کوتاه‌مدت: بهتر است این دارو کمتر از ۱۰ روز پیاپی استفاده شود و پس از آن بررسی وضعیت عملکرد روده انجام گیرد.

2. مصرف مایعات کافی: حداقل ۶ تا ۸ لیوان آب در طول روز همراه با مصرف دارو الزامی است.

3. دوز مناسب: با دوز کم شروع کرده و در صورت نیاز افزایش دهید، نه از ابتدا دوز بالا.

4. مصرف شبانه: چون اثر آن بعد از ۸ تا ۱۰ ساعت ظاهر می‌شود، معمولاً قبل از خواب مصرف می‌شود.

5. نظارت بر علائم هشدار: درد شدید شکم، خونریزی دستگاه گوارش، ضعف عمومی، تغییر در عملکرد کلیوی یا علائم کم‌آبی.

6. اجتناب از مصرف همزمان داروهایی که ممکن است عملکرد کلیه یا الکترولیت را تحت تأثیر قرار دهند مگر با نظر پزشک.

7. در دوره بارداری، شیردهی یا بیماری‌های مزمن، حتماً با پزشک مشورت شود.

8. عدم استفاده به عنوان راه‌حل بلندمدت تنها: بهتر است همراه با اصلاح رژیم غذایی (افزایش فیبر، آب، تحرک بدنی) به کار رود.